Quyết liệt tạo chuyển biến trong chuyển đổi số

Từ chủ trương đến hành động

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia, hướng tới xã hội phát triển giàu mạnh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Để chủ trương đi vào cuộc sống, bộ máy chỉ đạo được tổ chức thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Ban Chỉ đạo Trung ương được kiện toàn theo Quyết định số 208-QĐ/TW ngày 30/7/2026; mỗi tỉnh, thành phố có một Ban Chỉ đạo do Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy làm Trưởng ban, bảo đảm mệnh lệnh chỉ đạo thông suốt, không để nhiệm vụ "đứt gãy" ở cấp thực thi.

Song song với việc kiện toàn tổ chức, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 — Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW. Chương trình phân công cụ thể từng nhiệm vụ cho bộ, ngành, địa phương, kèm thời hạn hoàn thành và sản phẩm đầu ra có thể kiểm chứng. Đây là cơ sở để Ban Chỉ đạo theo dõi, đôn đốc và đánh giá định kỳ.

Chuyển từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả: mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ sản phẩm cuối cùng, đối tượng sử dụng, cơ quan và người chịu trách nhiệm, điều kiện và tiêu chí đánh giá.

Yêu cầu về phương thức thực hiện được nêu tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương công bố kiện toàn nhân sự, ngày 30/7/2026

Ngày 20/8/2026, Văn phòng Trung ương Đảng bàn giao nhiệm vụ Cơ quan Thường trực cho Bộ Công an. Đồng thời, 4 Ban Chỉ đạo có phạm vi nhiệm vụ trùng lắp — về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06; về dữ liệu; về an ninh mạng; về phát triển công nghiệp bán dẫn — không duy trì riêng, giúp đầu mối điều phối gọn hơn, tránh chồng chéo trong chỉ đạo và báo cáo.

Việc gộp đầu mối có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt: một nhiệm vụ trước đây phải báo cáo qua nhiều kênh, nay chỉ còn một đầu mối theo dõi; cán bộ cơ sở bớt thời gian cho thủ tục báo cáo, dành nhiều hơn cho việc triển khai và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Những mục tiêu lớn đến năm 2030 và 2045

Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra các mục tiêu định lượng để toàn hệ thống chính trị cùng hướng tới, trong đó nổi bật là:

• Đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt khoảng 30% GDP; 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình, phục vụ người dân và doanh nghiệp không phụ thuộc địa giới hành chính.
• Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo; hình thành ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số tầm cỡ khu vực.
• Chi cho nghiên cứu và phát triển đạt tối thiểu 2% GDP, trong đó chi từ nguồn xã hội chiếm trên 60%; chi ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tối thiểu 3% tổng chi ngân sách hằng năm.
• Đến năm 2045, Việt Nam thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, kinh tế số chiếm khoảng 50% GDP.

Các mục tiêu này không chỉ là con số trên giấy. Mỗi chỉ tiêu được "bẻ nhỏ" thành nhiệm vụ cho từng bộ, ngành, địa phương; từ đó hình thành một hệ thống chỉ số theo dõi thống nhất, có thể so sánh giữa các đơn vị và công khai để người dân cùng giám sát.

Ba điểm nghẽn cần tháo gỡ

Thực tiễn triển khai cho thấy, tốc độ chuyển đổi số phụ thuộc vào việc tháo gỡ đồng thời nhiều điểm nghẽn, thay vì xử lý riêng lẻ từng khâu. Nếu chỉ đầu tư hạ tầng mà thể chế chưa thông, hoặc có dữ liệu nhưng thiếu người đủ năng lực khai thác, hiệu quả chung vẫn rất hạn chế.

Thể chế chưa theo kịp công nghệ

Nhiều mô hình mới chưa có hành lang pháp lý. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và tinh thần chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu là những giải pháp được Nghị quyết 57 nhấn mạnh để mở đường cho đổi mới.

Theo tinh thần đó, thể chế phải được coi là lợi thế cạnh tranh chứ không phải rào cản: những quy định đã lạc hậu cần được sửa đổi nhanh, những lĩnh vực chưa có quy định cần được cho phép thử nghiệm trong phạm vi an toàn, có giám sát và có cơ chế xử lý phù hợp đối với rủi ro khách quan.

Dữ liệu còn phân tán

Cơ sở dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương cần được kết nối, chia sẻ theo nguyên tắc "Đúng – Đủ – Sạch – Sống". Trung tâm Dữ liệu quốc gia giữ vai trò nền tảng cho chính phủ số và kinh tế số.

Khi dữ liệu dân cư, đất đai, doanh nghiệp, bảo hiểm, y tế, giáo dục… được kết nối thông suốt, người dân không còn phải nhiều lần khai báo cùng một thông tin, cơ quan nhà nước cũng có đủ căn cứ để hoạch định chính sách dựa trên số liệu thực thay vì ước tính.

Thiếu nhân lực chất lượng cao

Mục tiêu đến năm 2030 đạt 12 nhân lực nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo trên 1 vạn dân đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ đào tạo và cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài.

Bên cạnh đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an ninh mạng, việc phổ cập kỹ năng số cho cán bộ, công chức và người dân cũng được coi là nền tảng: đưa kỹ năng sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, nhận diện lừa đảo mạng đến tận khu dân cư, thôn, bản.

Đo lường bằng kết quả

Trọng tâm giai đoạn tới là chuyển từ "làm được bao nhiêu việc" sang "tạo ra bao nhiêu giá trị": số thủ tục được cắt giảm, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Để việc đo lường đi vào thực chất, các chỉ số cần được cập nhật thường xuyên trên nền tảng số, thay vì chờ báo cáo giấy cuối kỳ. Lãnh đạo các cấp có thể nắm tình hình kịp thời, nhận diện đơn vị chậm tiến độ để nhắc nhở, hỗ trợ hoặc điều chỉnh nguồn lực.

4 Tổ Công tác của Ban Chỉ đạo — về chuyển đổi số và Đề án 06; khoa học, công nghệ và công nghệ chiến lược; tài chính, đầu tư và nguồn lực; an ninh mạng — trực tiếp kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ điểm nghẽn trong từng lĩnh vực. Các tổ làm việc theo cơ chế "cầm tay chỉ việc": xuống tận đơn vị, cùng địa phương xác định nguyên nhân, đề xuất giải pháp và theo dõi đến khi vấn đề được xử lý dứt điểm.

• Cắt giảm thủ tục hành chính, tái sử dụng dữ liệu đã có.
• Mở rộng tiện ích VNeID phục vụ người dân.
• Công khai tiến độ thực hiện nhiệm vụ của từng bộ, ngành, địa phương.

Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm

Thước đo cuối cùng của chuyển đổi số là sự thuận tiện của người dân và doanh nghiệp. Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia là một "xương sống" của quá trình này, với tài khoản định danh điện tử VNeID trở thành chìa khóa để tiếp cận ngày càng nhiều dịch vụ.

Từ đăng ký cư trú, cấp căn cước, khám chữa bệnh, đăng ký doanh nghiệp, nộp thuế đến thanh toán trực tuyến… nhiều thủ tục trước đây tốn nhiều thời gian nay được thực hiện ngay trên điện thoại. Quan trọng hơn, cách làm mới giúp giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế phiền hà và nâng cao tính minh bạch trong giải quyết thủ tục.

Với doanh nghiệp, việc kết nối dữ liệu giữa các cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm, đăng ký kinh doanh giúp giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian chờ đợi và tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ số được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới cho khu vực kinh tế tư nhân.

Những việc cần làm trong thời gian tới

Để chuyển biến trong chuyển đổi số tiếp tục đi vào chiều sâu, các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm:

• Hoàn thiện thể chế: rà soát, sửa đổi các quy định còn vướng mắc; sớm ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới.
• Hoàn thiện hạ tầng và dữ liệu: bảo đảm kết nối, chia sẻ thông suốt giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành; nâng cao năng lực bảo vệ an toàn thông tin, an ninh mạng.
• Phát triển nhân lực: đẩy mạnh đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược; phổ cập kỹ năng số cho toàn dân.
• Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu: gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức hằng năm.
• Tăng cường truyền thông: lan tỏa các mô hình hay, cách làm sáng tạo; kịp thời biểu dương tập thể, cá nhân tiêu biểu để tạo đồng thuận xã hội.

Có thể thấy, Nghị quyết 57-NQ/TW đã dần đi vào đời sống bằng những kết quả cụ thể. Con đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị cao, bộ máy chỉ đạo thống nhất và phương thức "quản trị bằng kết quả", chuyển đổi số hứa hẹn tiếp tục tạo ra những chuyển biến thực chất, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.